Şarkı Hikayeleri › Türkü hikayeleri
Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz türküsünün hikâyesi
- Seslendiren
- Zülfü Livaneli
- Söz
- Anonim
- Müzik
- Anonim
- Yıl
- 1975
Kısaca
Türkü, 20. yüzyılın başında Karadeniz'de yaşamış Sandıkçı Şükrü'nün halk arasında anlatılan hikâyesine bağlanır. Kardeşinin ölümüne sebep olan ağanın peşine düşen, Sinop Cezaevi'ne düşüp firar eden Şükrü, kimine göre eşkıya, kimine göre halk kahramanıydı. Türkü aynı cezaevinde yatan Sabahattin Ali'yle de ilişkilendirilir; Zülfü Livaneli 1975'te albümüne adını verdi.
Vikipedi'deki anlatım
Zülfü Livaneli ve Edip Akbayram tarafından seslendirilmiştir ve Livaneli'nin 1975 yılında yayınlanan albümüne adını vermiştir.
Hikayesi
Sandıkçı Şükrü, yirminci yüzyılın başlarında Karadeniz bölgesinde yaşamış, halk arasında cesareti ve adalet duygusuyla tanınan yerel bir figürdür. Gerçek adı Holdozlu Şükrü olup Rize'de balıkçılıkla uğraşan bir ailenin oğludur. Dönemin sosyo-politik koşullarında, özellikle feodal ilişkilerin yoğun olduğu bölgede bazı ağalar halk üzerinde ciddi bir baskı kurmuştur. Bu bağlamda adı geçen Abdi Ağa, zalimliğiyle tanınmış ve Şükrü'nün kardeşinin ölümüne sebep olmuştur. Bu olayın ardından Şükrü, Abdi Ağa'nın peşine düşmüş ve çıkan olaylar neticesinde tutuklanarak Sinop Cezaevi'ne gönderilmiştir.
Cezaevinde bulunduğu sırada, zamanla hakkında çeşitli halk anlatıları oluşmuştur. Bu anlatılar, Şükrü'nün adalet arayışı ve feodal düzene karşı duruşunu romantize eden bir çerçevede şekillenmiştir. Cezaevinden firar ettiği ve sonrasında Rüstem Ağa ile yaşadığı çatışmalar da bu anlatıların merkezinde yer alır. Rivayete göre, Rüstem Ağa'nın, Şükrü'nün eşi Fadime'ye göz koyması üzerine Şükrü yeniden dağlara çıkarak karşılık vermiştir. Bu dönemde yoksul halka yardım ettiği ve zenginlerden alıp yoksullara dağıttığı söylenmiştir. Bu nedenle bazı çevrelerce "eşkıya" olarak anılmış, bazı çevrelerde ise "halk kahramanı" olarak kabul görmüştür.
Şükrü'nün yaşam öyküsü, Karadeniz folklorunda yer edinmiş ve çeşitli türkülerle kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Bunlardan en bilineni, "Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz" adlı türküdür. Bu türkü, halk arasında hem Sandıkçı Şükrü'nün hem de ilerleyen yıllarda aynı cezaevinde kalan edebiyatçı Sabahattin Ali'nin hikayesiyle ilişkilendirilmiştir.
Sandıkçı Şükrü'nün öldürülmesi, yine halk anlatılarına göre, jandarma ve yerel ağaların iş birliğiyle gerçekleşmiştir. Teslim olduktan sonra Varilcioğlu tarafından arkadan vurulduğu rivayet edilir. Yaşamı ve ölümü, özellikle Karadeniz bölgesinde adalet, cesaret ve halk direnişi kavramlarıyla özdeşleştirilmiştir.
Bu şarkının sende bir hikâyesi var mı?
İlk dinlediğin yer, kime hatırlattığı, bir anı… Yazdıkların onaylandıktan sonra burada görünür.